Pozytywizm - z tego nurtu powstała socjo-logia
Pozytywizm jest głównym nurtem socjo-logii. Ojcem chrzcicielem socjo-logii, jaki i pozytywizmu jest Henri de Saint-Simon. Saint-Simon był zdania, że bez zastosowania „pozytywnych” metod naukowych nie będzie można rozwiązać nurtujących nas problemów społecznych oraz do tego aby system wszystkich nauk był systemem pełnym. Sekretarzem Saint-Simon'a był August Comte, który stworzył nazwę socjo-logia i rozwinął tę naukę w pozytywistycznym nurcie.
Pozytywiści są zdania, że normy naukowe należy rozciągać na wszystkie dziedziny myśli, w tym na działania ludzkie. Pozytywiści chcą stworzyć naukę o życiu społecznym, przeciwstawną zarówno refleksji potocznej, jak i tradycyjnej filozofii społecznej [Szacki, s. 256].
Pozytywizm jest dziś pojęciem niejednoznacznym, epitetem pozbawionym jakiegokolwiek znaczenia. Nieporozumienia wokół określenia pozytywizmu wynika z nie dość wyraźnego odróżnienia pozytywizmu socjologicznego od pozytywizmu jako orientacji filozoficznej. Dla filozofii jest to tylko typ myślenia,
Socjo-lodzy pozytywiści skłonni są do dopatrywania się pozytywizmu wszędzie, gdziekolwiek występuje skłonność do kwestionowania wartości wszelkiej wiedzy, która nie jest nauką w znaczeniu przyrodniczym [Szacki, s. 256].
Osobliwości pozytywizmu:
- antykrytycyzm
Być pozytywistą, to przeciwstawiać się temu co negatywne, urojone, jałowe, chwiejne, mgliste i destrukcyjne. Pozytywiści przeciwstawiają się filozofii mogącej prowadzić do zastoju czy skostnienia, już to do dezorganizacji społecznej i anarchii. Pozytywiści podejmują się bezpośrednio aktualnej problematyki kryzysu społecznego. Pozytywiści dążą do uzyskania wiedzy, która pomogłaby w przezwyciężeniu kryzysów.
- krytyka metafizyki
Pozytywiści rezygnują z iluzorycznego ideału znalezienia odpowiedzi na pytania najważniejsze, na które nie ma naukowej odpowiedzi. Pozytywista będzie twierdził raczej, że spory pomiędzy stanowiskami w kwestiach wykraczających poza obszar ludzkiego doświadczenia mają czysto werbalny charakter.
- fenomenalizm
Pozytywista zwraca się przeciwko zasadzie przyczynowości.
Jeżeli pozytywiści mówią np. o naturze ludzkiej (...), to mają na myśli nić innego jak tylko empirycznie dane właściwości jednostek ludzkich, nie zaś metafizyczną substancję, z którą faktycznie zachowania się tych jednostek mogłyby być zgodne lub niezgodne [Szacki, s. 259]. Pozytywiści to agnostycy, uchylający pytania religii (jak i filozofii metafizycznej) jako nierozstrzygalne.
- naturalizm (przyrodoznawstwo)
Pozytywiści zakładają, że metody stosowane w naukach społecznych nie różnią się i nie powinny różnić się zasadniczo od metod nauk przyrodniczych [Szacki, s. 259]. Pozytywiści chcą stosować na polu nauk społecznych metody, które wcześniej wykazywały już swą skuteczność i uchodziły za jedyne metody naukowe. Pozytywiści są zdania, że nauka pełni godną poparcia rolę wychowawczą, wytwarzając postawy najbardziej pożądane w nowoczesnym społeczeństwie: rzeczowość, podatność na racjonalne argumenty, odporność na pokusy metafizyki, niechęć do angażowania się w spory nierozstrzygalne.
- fakty społeczne jako rzeczy
- antynormatywizm
- nauka jako podstawa inżynierii społecznej
Orientacja pozytywistyczna jest praktyczna. Socjologia ma umożliwiać kontrolę procesów społecznych kładąc kres ich żywiołowemu i niszczącemu przebiegowi. Pozytywiści marzą o takiej samej władzy nad społeczeństwem, jaką przejawiają przyrodnicy. Socjologowie pozytywiści chcą być ekspertami od techniki życia społecznego, chcą projektować takie społeczeństwa, w którym rola socjologa jako eksperta - technika byłaby możliwa i niezbędna.
Nie kwestionują pozytywizmu
Nie kwestionują pozytywizmu
J. S. Mill, H. Spencer, A. Quetelet, W. Wundt, G. Tarde, E. Durkheim, G, Lundberg,
Krytycy pozytywizmu
W. Dilthey
Literatura:
J. Szacki, Historia myśli socjologicznej, PWN, Warszawa 1983.
Literatura:
J. Szacki, Historia myśli socjologicznej, PWN, Warszawa 1983.