Cele poznania naukowego
Cele wewnętrzne: informatywna zawartość, ścisłość, prostota (logiczna, matematyczna), pewność wiedzy (logiczna, epistemologiczna, psychologiczna)
Cele zewnętrzne: cel praktyczny- przewidywanie, wyjaśnianie zachowań.
Etapy badania naukowego
1. sformułowanie problemu
2. analiza zmiennych uwikłanych w problem
3. sformułowanie hipotezy badawczej
4. wybór procedury badawczej
5. wybór narzędzia badawczego
6. dobór osób badanych
7. przeprowadzenia badania
8. statystyczny opis wyników
9. statystyczne sprawdzenie H
10. dyskusja i uogólnianie wyników
Standaryzacja- jest to ujednolicenie posługiwania się testem. Ma to zminimalizować zależności wyniku testu od czynników ubocznych np. warunki badania. Dobrze wystandaryzowany test posiada: instrukcję, klucz.
Cele wewnętrzne: informatywna zawartość, ścisłość, prostota (logiczna, matematyczna), pewność wiedzy (logiczna, epistemologiczna, psychologiczna)
Cele zewnętrzne: cel praktyczny- przewidywanie, wyjaśnianie zachowań.
Etapy badania naukowego
1. sformułowanie problemu
2. analiza zmiennych uwikłanych w problem
3. sformułowanie hipotezy badawczej
4. wybór procedury badawczej
5. wybór narzędzia badawczego
6. dobór osób badanych
7. przeprowadzenia badania
8. statystyczny opis wyników
9. statystyczne sprawdzenie H
10. dyskusja i uogólnianie wyników
Standaryzacja- jest to ujednolicenie posługiwania się testem. Ma to zminimalizować zależności wyniku testu od czynników ubocznych np. warunki badania. Dobrze wystandaryzowany test posiada: instrukcję, klucz.
Moc dyskryminacyjna- danej pozycji mówi nam o tym, w jaki sposób różnicuje ona daną populacje pod względem cechy, której dotyczy.
Normalizacja- umieszczenie osoby w odpowiedniej grupie; przeliczenie wyników na skale stenową i tenową.
Rzetelność- jest to dokładność z jaką test mierzy to co ma mierzyć.
Wynik prawdziwy- granica, do jakiej zmierza przeciętna wyników i-tej osoby w danej liczbie testów.
Trafność teoretyczna- problem wykazania w jakim stopniu OB posiada daną cechę.
Trafność prognostyczna – chodzi o sprawdzenie w jakim stopniu prognoza sformułowana na podstawie wyników testu sprawdzi się po pewnym czasie u tych samych osób.
Trafność teoretyczna – różni się czasem od prognostycznej. Sprawdzenie diagnozy tuż po badaniu.
Skala Thurstone’a:1. zebranie dużej puli stwierdzeń; wstępna selekcja.
2. sędziowie kompetentni segregują stwierdzenia wzdłuż continuum (11 grup, środek neutralny, równe grupy)
3. tworzymy tabelę obliczeniową. Liczymy medianę, rozstęp między ćwiartkowy.
4. z całej puli dobieramy 20-30 pozycji o jak najniższych wskaźnikach rozstępu. Pozycje wpisujemy losowo na jednej karcie
5. dokonujemy badania; sumujemy wartości skalowe pozycji wybranych i obliczamy średnią. Otrzymujemy wynik mówiący o natężeniu danej cechy u badanego
Skala Likerta:
1. stwierdzenia, selekcja
2. konstrukcja wstępnej skali
3. opracowanie systemu udzielania odpowiedzi. Zalecany system wielokategorialny
4. wstępne badanie. Nie mniej niż 100 osób
5. analiza pozycji pod kątem ich przydatności do pomiaru danej cechy. Dwie techniki: korelacyjna, t.
6. rzetelność, trafność skali
Zmienność wyników w czasie:
Zmienność wiąże się z zrównoważeniem, trudnością i mocą dyskryminacyjną pozycji.
Etapy konstruowania kwestionariusza
1. sformułowanie teorii mierzonej cechy
2. wybranie wstępnej puli pozycji
3. sędziowie kompetentni
4. przebadanie wstępna pulą
5. moc dyskryminacyjna, wybranie tych z najwyższą; wstępne obliczenie rzetelności
6. badanie kolejnych prób; obliczanie rzetelności, trafności, norm
Czynniki wpływające na odpowiedź
1. niejasność pytań
2. sposób postawienia pytania
3. tendencja do zgadzania się
4. nastawienie badanego
5. nieświadomy lub świadomy wybór tych odpowiedzi, które są zgodne z panującymi wzorcami w grupie
Powody niskiej trafności
1. zła konstrukcja kwestionariusza
2. niska trafność samego kryterium walidacyjnego
3. źle przeprowadzone badanie
Rzetelność
1. gdy interesujemy się środkiem continuum to rzetelność musi być wysoka. Gdy interesujemy się krańcami to może być niska.
Rodzaje skal szacunkowych1. skale numeryczne
2. skale graficzne (ciągłe, dyskretne)
3. skale skumulowanych ocen
4. skale z wymuszonym wyborem
Moc rozdzielcza wskaźnikaPowiązanie pomiędzy wskaźnikiem empirycznym, a zjawiskiem przezeń wskazywanym. Rodzaje powiązań: moc odrzucenia, moc zawierania. Gdy badacz dąży do max. mocy odrzucenia i max. zawierania do dąży do mocy rozdzielczej.
Operacjonalizacja zmiennychUstalenie empirycznego sensu zmiennych teoretycznych; sposób zmierzenia teorii, zmiennej hipotetycznej. Znalezienie dla zjawiska, pojęcia obserwowalnego wskaźnika.
Rodzaje wskaźników1. empiryczne- obserwowalny związek między indicatum, a zjawiskiem wskaźnikowym
2. definicyjne- dobór wskaźników wiąże się z podaniem definicji indicatum
3. inferencyjne- indicatum nie jest obserwowalne, a o jego występowaniu wnioskujemy poprzez wskaźnik, który nie jest definiensem
Konstrukty hipotetyczne to pojęcia posiadające nad znaczenie; nie są całkowicie sprowadzalne do zbioru cech obserwowalnych, np. gen, osobowość.
Normalizacja- umieszczenie osoby w odpowiedniej grupie; przeliczenie wyników na skale stenową i tenową.
Rzetelność- jest to dokładność z jaką test mierzy to co ma mierzyć.
Wynik prawdziwy- granica, do jakiej zmierza przeciętna wyników i-tej osoby w danej liczbie testów.
Trafność teoretyczna- problem wykazania w jakim stopniu OB posiada daną cechę.
Trafność prognostyczna – chodzi o sprawdzenie w jakim stopniu prognoza sformułowana na podstawie wyników testu sprawdzi się po pewnym czasie u tych samych osób.
Trafność teoretyczna – różni się czasem od prognostycznej. Sprawdzenie diagnozy tuż po badaniu.
Skala Thurstone’a:1. zebranie dużej puli stwierdzeń; wstępna selekcja.
2. sędziowie kompetentni segregują stwierdzenia wzdłuż continuum (11 grup, środek neutralny, równe grupy)
3. tworzymy tabelę obliczeniową. Liczymy medianę, rozstęp między ćwiartkowy.
4. z całej puli dobieramy 20-30 pozycji o jak najniższych wskaźnikach rozstępu. Pozycje wpisujemy losowo na jednej karcie
5. dokonujemy badania; sumujemy wartości skalowe pozycji wybranych i obliczamy średnią. Otrzymujemy wynik mówiący o natężeniu danej cechy u badanego
Skala Likerta:
1. stwierdzenia, selekcja
2. konstrukcja wstępnej skali
3. opracowanie systemu udzielania odpowiedzi. Zalecany system wielokategorialny
4. wstępne badanie. Nie mniej niż 100 osób
5. analiza pozycji pod kątem ich przydatności do pomiaru danej cechy. Dwie techniki: korelacyjna, t.
6. rzetelność, trafność skali
Zmienność wyników w czasie:
Zmienność wiąże się z zrównoważeniem, trudnością i mocą dyskryminacyjną pozycji.
Etapy konstruowania kwestionariusza
1. sformułowanie teorii mierzonej cechy
2. wybranie wstępnej puli pozycji
3. sędziowie kompetentni
4. przebadanie wstępna pulą
5. moc dyskryminacyjna, wybranie tych z najwyższą; wstępne obliczenie rzetelności
6. badanie kolejnych prób; obliczanie rzetelności, trafności, norm
Czynniki wpływające na odpowiedź
1. niejasność pytań
2. sposób postawienia pytania
3. tendencja do zgadzania się
4. nastawienie badanego
5. nieświadomy lub świadomy wybór tych odpowiedzi, które są zgodne z panującymi wzorcami w grupie
Powody niskiej trafności
1. zła konstrukcja kwestionariusza
2. niska trafność samego kryterium walidacyjnego
3. źle przeprowadzone badanie
Rzetelność
1. gdy interesujemy się środkiem continuum to rzetelność musi być wysoka. Gdy interesujemy się krańcami to może być niska.
Rodzaje skal szacunkowych1. skale numeryczne
2. skale graficzne (ciągłe, dyskretne)
3. skale skumulowanych ocen
4. skale z wymuszonym wyborem
Moc rozdzielcza wskaźnikaPowiązanie pomiędzy wskaźnikiem empirycznym, a zjawiskiem przezeń wskazywanym. Rodzaje powiązań: moc odrzucenia, moc zawierania. Gdy badacz dąży do max. mocy odrzucenia i max. zawierania do dąży do mocy rozdzielczej.
Operacjonalizacja zmiennychUstalenie empirycznego sensu zmiennych teoretycznych; sposób zmierzenia teorii, zmiennej hipotetycznej. Znalezienie dla zjawiska, pojęcia obserwowalnego wskaźnika.
Rodzaje wskaźników1. empiryczne- obserwowalny związek między indicatum, a zjawiskiem wskaźnikowym
2. definicyjne- dobór wskaźników wiąże się z podaniem definicji indicatum
3. inferencyjne- indicatum nie jest obserwowalne, a o jego występowaniu wnioskujemy poprzez wskaźnik, który nie jest definiensem
Konstrukty hipotetyczne to pojęcia posiadające nad znaczenie; nie są całkowicie sprowadzalne do zbioru cech obserwowalnych, np. gen, osobowość.
Zmienne interweniujące- pojęcia należące do języka teoretycznego w sensie sprowadzonym do cech obserwowanych.
Pojęcia związku między zmiennymi1. wielkość- ilość wariancji wspólnej dla obu zmiennych
2. istotność statystyczna- czy dana ilość wariancji wspólnych może występować przypadkowo
3. kierunek- która zmienna wpływa na którą
4. kształt- postać funkcji matematycznej opisującej zależność
5. wpływ innych zmiennych na zależności- czy wpływ X na Y zależy od trzeciej zmiennej.
Wymogi hipotezy1. wymóg sprawdzania- musza istnieć realne możliwości jej sprawdzenia
2. adekwatna- jako odpowiedź na problem i jednocześnie najprostsza
3. wyjaśnia nie tylko fakty, ale i związki z ZZ, oprócz tych najbardziej interesujących
4. nie może być stwierdzeniem definicyjnym
5. nie powinna być szeroko zgeneralizowana
6. powinien być określony kierunek hipotezy
Rodzaje problemu badawczego
Pojęcia związku między zmiennymi1. wielkość- ilość wariancji wspólnej dla obu zmiennych
2. istotność statystyczna- czy dana ilość wariancji wspólnych może występować przypadkowo
3. kierunek- która zmienna wpływa na którą
4. kształt- postać funkcji matematycznej opisującej zależność
5. wpływ innych zmiennych na zależności- czy wpływ X na Y zależy od trzeciej zmiennej.
Wymogi hipotezy1. wymóg sprawdzania- musza istnieć realne możliwości jej sprawdzenia
2. adekwatna- jako odpowiedź na problem i jednocześnie najprostsza
3. wyjaśnia nie tylko fakty, ale i związki z ZZ, oprócz tych najbardziej interesujących
4. nie może być stwierdzeniem definicyjnym
5. nie powinna być szeroko zgeneralizowana
6. powinien być określony kierunek hipotezy
Rodzaje problemu badawczego
Problemy istotnościowe:1. jakie są ZN istotne dla Y
2. jaka wartość przyjmuje Y gdy X przyjmuje wartość Z
3. które zmienne są główne, a które uboczne
4. czy ZN wchodzą ze sobą w interakcję
problemy zależnościowe: jakie są zależności między Y a X.
Plan quasi-eksperymentalny- badacz manipuluje ZN główną, kontroluje ZN uboczne, min. wpływ ZN zakłócających, dokonuje pomiaru ZZ.
2. jaka wartość przyjmuje Y gdy X przyjmuje wartość Z
3. które zmienne są główne, a które uboczne
4. czy ZN wchodzą ze sobą w interakcję
problemy zależnościowe: jakie są zależności między Y a X.
Plan quasi-eksperymentalny- badacz manipuluje ZN główną, kontroluje ZN uboczne, min. wpływ ZN zakłócających, dokonuje pomiaru ZZ.
Trafność wewnętrznaEksperzment jest trafny wewntrynie gdy ZN rzeczywiście zadziałała na ZZ. Aby tak się stało to: kontrolowane musza być wszystkie ZN uboczne, plan eksp. jest odpowiedni dla H, badacz efektywnie manipuluje ZN.
Czynniki zakłócające Trafność wewewntrzną1. historia
2. dojrzewanie
3. testowanie
4. selekcja osób
Czynniki zakłócające trafność zewnętrzną1. reaktywne albo interakcyjne efekty testowania
2. efekty interakcji stronniczej selekcji osób ze zmienną eksp.
Plan SolomonaY1p – X – Y1k gr.A
Y2p ------ Y2k gr.B
X – Y3k gr.C
Y4k gr.D
Efekt główny- każda ZN wpływa na zmienna Y niezależnie od siebie
Efekt prosty- to różnica między poziomami jednej ZN policzona tylko na jednym poziomie pozostałej ZN.
Moderator
1. od wartości zmiennej zależy siła związku XY
2. cechy nominalne\ jakościowe\ ilościowe
3. wartość przyjmowana decyduje o tym czy wzrost zmiennej X powoduje wzrost wartości, a brak zmiennej- spadek wartości
4. zmienna wartość współczynnika korelacji
5. wchodzi w interakcje z ZN główna w kategorii analizy wariancji
6. odpowiada na pytanie kiedy zmienna X działa na Y
Czynniki zakłócające Trafność wewewntrzną1. historia
2. dojrzewanie
3. testowanie
4. selekcja osób
Czynniki zakłócające trafność zewnętrzną1. reaktywne albo interakcyjne efekty testowania
2. efekty interakcji stronniczej selekcji osób ze zmienną eksp.
Plan SolomonaY1p – X – Y1k gr.A
Y2p ------ Y2k gr.B
X – Y3k gr.C
Y4k gr.D
Efekt główny- każda ZN wpływa na zmienna Y niezależnie od siebie
Efekt prosty- to różnica między poziomami jednej ZN policzona tylko na jednym poziomie pozostałej ZN.
Moderator
1. od wartości zmiennej zależy siła związku XY
2. cechy nominalne\ jakościowe\ ilościowe
3. wartość przyjmowana decyduje o tym czy wzrost zmiennej X powoduje wzrost wartości, a brak zmiennej- spadek wartości
4. zmienna wartość współczynnika korelacji
5. wchodzi w interakcje z ZN główna w kategorii analizy wariancji
6. odpowiada na pytanie kiedy zmienna X działa na Y
Słowa kluczowe: wynik, skale, pozycji, moc, skale, badania, selekcja