Wiele osób szuka odpowiedzi na pytania związane ze studiami podyplomowymi. To jasne, że, kiedy czas nie gra na naszą korzyść a zawiłość przepisów prawnych nie ułatwia dokonania słusznego wyboru łatwo jest popełnić błąd. Tym łatwiej jest także w takich okolicznościach dać się namówić osobie trzeciej, która kieruje się przecież różnymi intencjami, przeczuciami i przekonaniami lub ma po prostu nieaktualne informacje. Dlatego też postaram się pomóc i rozwiązać choćby część problemów dotyczących wyboru studiów podyplomowych. Postarałem się prześledzić i właściwie ocenić dostępną dziś na naszym rynku ofertę studiów podyplomowych. Nie jest to mój subiektywny ranking, ale zgodna z prawdą (do czego przyłożyłem wszelkich starań) interpretacja rzeczywistych przyczyn i następstw wyboru określonych studiów podyplomowych. Podjąłem się dokonania analizy stanu prawnego, opinii byłych słuchaczy, osób szukających i przedstawicieli placówek edukacyjnych oferujących studia podyplomowe.
Z przeprowadzone analizy wynika, że w gąszczu studiów podyplomowych kryją się trzy rodzaje kierunków:
- adresowane podyplomowe studia uprawniające;
- adresowane podyplomowe studia nieuprawniające;
- nieadresowane podyplomowe studia uprawniające;
- oraz nieadresowane podyplomowe studia nieuprawniające.
Adresowanymi podyplomowe studiami uprawniającymi pozwoliłem sobie nazwać te studia podyplomowe, które wymagają czegoś konkretniejszego od kandydata. Tym czymś może być tytuł magistra, co nie jest zawsze wymagane, może bowiem wystarczyć licencjat lub inżynier. Dodatkowym kryterium przyjęcia na niektóre studia może być odpowiedni kierunek studiów. Adresowane podyplomowe studia uprawniające adresowane są tylko do pewnej grupy docelowej i oferują uprawnienia zawodowe. Najczęściej uprawnienie takie jest potrzebne tym osobom, które z racji dążenia administracji państwowej do wzrostu jakości gospodarki narodowej zmuszone są uzupełnić swoje kwalifikacje, jak i tym osobom, które nie mogą znaleźć pracy w swoim zawodzie i chcą się dokształcić. Uprawnienie zawodowe jakie można zdobyć po studiach dyplomowych może być bowiem regulowane ustawowo, a więc na zawód ten mogą być nałożone wymogi nakazujące właściwe jego wykonywanie. Wymogi ustawowe są zatem barierą, która z jednej strony chroni branżę i klientów przed brakiem profesjonalizmu, z drugiej strony zapewnia, że pokonanie bariery da możliwość względnie lepszego i pewniejszego zarobku (co jednak nie dotyczy każdego uprawnienia zawodowego ale większości uprawnień z kategorii adresowanych studiów uzupełniających). Zatem uwaga, adresowane podyplomowe studia uprawniające nie są dla osób, które chciałyby się przekwalifikować, ale dla tych osób, które mają adekwatne wykształcenie (i/lub staż pracy) do nabycia odpowiednich, nowych lub wyższych, a najczęściej i takich i takich kwalifikacji. Wśród tego typu studiów podyplomowych dominują studia z dziedzin pedagogicznych czy psychologicznych, a także:
- Studia podyplomowe z zakresu wyceny (szacowania) nieruchomości (rzeczoznawca majątkowy). Bez tytułu magistra oraz skończonych studiów o profilu technicznym, ekonomiczny lub prawniczym, nie można zdobyć uprawnień z zakresu szacowanie nieruchomości. Niemniej jednak ta osoba, która ma tytuł magistra, lecz tytuł ten nie jest z dziedziny szacowania nieruchomości, tak uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości [6] (a tym samym uprawnienia rzeczoznawcy majątkowego) osoba ta może zdobyć kończąc ukończyła studia podyplomowe w zakresie wyceny nieruchomościami, odbywając praktykę zawodową w zakresie wyceny nieruchomościami oraz przechodząc z wynikiem pozytywnym postępowania kwalifikacyjne, w tym złożyła egzamin dający uprawnienia w zakresie szacowania nieruchomościami. Tytuł rzeczoznawcy majątkowego uprawnia (jako jeden z wymogów) do starania się także o licencję zawodową z zakresu zarządzania nieruchomościami (Zarządca nieruchomości) [7]. Osoba, która chciałaby uzyskać ten tytuł musi ukończyć studia podyplomowe w zakresie wyceny nieruchomościami, odbyć praktykę zawodową w zakresie wyceny nieruchomościami oraz przeszła z wynikiem pozytywnym postępowania kwalifikacyjne, w tym złożyła egzamin dający uprawnienia w zakresie szacowania nieruchomościami (czyli wszystko jak wyżej) tylko aby uzyskać zgodę na prowadzić działalność w zakresie zarządzania nieruchomościami trzeba uzyskać tytuł zarządcy nieruchomości (???).
- Studia podyplomowe - księgowy. Uprawniające do uzyskania certyfikat księgowego bez potrzeby zdawania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Inną drogą osoba chcąca ubiegać się o certyfikat księgowego potrzebuje odbyć dwuletnią praktykę w księgowości, mieć wykształcenie co najmniej średnie i złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin sprawdzający kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy. Bez egzaminu certyfikat taki może uzyskać osoba, która posiada trzyletnią praktykę w księgowości, i jeżeli nie posiada wykształcenia wyższego magisterskiego uzyskanego na kierunku rachunkowość (lub na innym kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych uprawnionych, zgodnie z odrębnymi przepisami, do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych) to musi posiadać wykształcenie uzyskane w ramach studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych uprawnionych, zgodnie z odrębnymi przepisami, do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych, poprzedzone studiami magisterskimi lub równorzędnymi. Uwaga! Przepisy przejściowe zwalniające z egzaminów na w/w warunkach między 2 maja 2008 a 30 czerwca 2010, regulujące kwestie dotyczące zwolnienia z egzaminu nie zmieniły się od stycznia 2009 r. i póki co obowiązują nadal. Przeświadczenie, że od 30 czerwca 2010 r. nie będzie możliwości zdobycia uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych bez egzaminu jest błędne! Odpowiednie regulacje nie weszły w życie, gdyż przed tą datą je zmieniono. Nowelizacja z listopada 2008 r. zagwarantowała utrzymanie obu sposobów zdobywania uprawnień księgowych po 29 czerwca 2010 r. Jeżeli więc kandydaci będą mogli udokumentować trzyletnie doświadczenie w księgowości i odpowiednie wykształcenie (magister rachunkowości albo studia podyplomowe z zakresu rachunkowości), otrzymają certyfikat księgowego i uprawnienia zawodowe bez względu na termin przesiania dokumentów do Ministerstwa Finansów.
Jednak nie wszystkie adresowane podyplomowe studia dają jakieś uprawnienia zawodowe. Adresowane podyplomowe studia nieuprawniające to studia takie jaki na przykład studia z planowania przestrzennego, które adresowane są do konkretnej grupy docelowej ale nie dają żadnej nowej licencji zawodowej, tylko pogłębiają odbytą specjalizację.
Nieadresowane studia podyplomowe adresowane są praktycznie do wszystkich absolwentów studiów wyższych, niezależnie od stopnia i kierunku. Tym samym nieadresowane studia uprawniające to taki typ studiów dyplomowych, które kierowane są do absolwentów nieokreślonych studiów inżynieryjnych, licencjackich i magisterskich, w efekcie skończenia których słuchacze otrzymują certyfikat zawodowy. Są to studia dla tych osób, które mają ustawowy obowiązek dokształcenia się lub chciałyby się przekwalifikować, gdyż uważają, że posiadane wykształcenie jest nieadekwatne do sytuacji rynkowej. Do tego typu studiów zalicza się takie kierunku studiów podyplomowych, jak:
- Studia podyplomowe - specjalista do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Na studiach podyplomowych o takim profilu można zdobyć zawód specjalisty do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy. Niemniej jednak aby móc wykonywać zadania służby bhp, zarówno z poziomu pracownika zatrudnionego w zakładzie pracy oraz jako niezależny specjalista spoza zakładu pracy niezbędne jest ukończenie szkolenia z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników służby bhp[1]. Przy czym pracownik służby bhp pierwsze szkolenie okresowe musi odbyć w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na tym stanowisku [2].
- Studia podyplomowe z zakresu transportu. Warunkiem przyjęcia na studia podyplomowe jest posiadanie dyplomu ukończenia studiów wyższych o specjalności transportowej, ekonomicznej lub pokrewnej. W wyniku ukończenia studiów słuchacze otrzymują certyfikat kompetencji zawodnych z zakresu transportu drogowego (studia podyplomowe powinny zwalniać z egzaminu państwowego[3].
- Studia podyplomowe - doradca zawodowy. Ukończenie studiów podyplomowych daje możliwość pełnienia funkcji szkolnego doradcy zawodowego [4].
- Studia podyplomowe - pośrednictwo nieruchomości. Na ścieżkę kariery w nieruchomościach może wkroczyć absolwent studiów I i II stopnia o praktycznie dowolnym profilu (choć ustawa budzi pewne zastrzeżenia). Karierę w nieruchomościach otwierają studia podyplomowe z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Po ukończeniu studiów, a najlepiej jeszcze w trakcie, należy odbyć praktykę zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Po spełnieniu tych wymogów otrzymuje się licencję zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami [5]. Niestety w tym miejscu kończy się ścieżka kariery dla absolwenta innych studiów niż magisterskie.
- Studia podyplomowe - charakterystyka (ocena) energetyczna budynków. Studia uzupełniające z zakresu sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków i mieszkań [8]. Studia uprawniające do samodzielnego sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków i mieszkań.
Nieadresowane studia nieuprawniające
- Studia podyplomowe - kurator zawodowy. Przeznaczone dla osób mające wyższe studia magisterskie inne aniżeli z zakres nauk pedagogicznych i psychologicznych, socjologicznych lub prawnych. Są to studia uzupełniające z zakresu nauk pedagogicznych, psychologicznych, socjologicznych i prawnych. Studia te de facto nie dają uprawnień zawodowych, trzeba bowiem jeszcze odbyć (dostać się) na aplikację kuratorską i zdać egzamin kuratorski[9]. Uwaga! Nie należy mylić kuratora zawodowego z kuratorem społecznym. Kuratorami społecznymi mogą być osoby, które posiadają co najmniej wykształcenie średnie i doświadczenie w prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, opiekuńczej lub wychowawczej. Wymagane jest doświadczenie zawodowe, a wykształcenie inne niż średnie, w przypadku kuratorów społecznych nie jest konieczne[10].
- Oraz wiele innych tego typu podyplomowych studiów, ot chociażby studia podyplomowe z zakresu administracji, bankowości, zarządzania i marketingu, architektury wnętrz, czy na przykład studia podyplomowe „uprawniające” do pracy w ośrodkach SPA[11], choć nie ma podstawy prawnej „uprawniającej” do pracy w ośrodkach SPA....
Zachęcam więc do bacznej analizy zysków i strat.
Literatura
- (ust. 6) Rozporządzenie Rady Ministrów z dania 2 września 1997r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.
- (art. 15 ust. 4) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; (Dz.U. nr 180, poz. 1860 ze zm.; dalej: rozporządzenie szkoleniowe).
- (art. 5 pkt. 3 pkt. 2)Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 2001 nr 125 poz. 1371).
- Rozporządzenie MENiS z 7 stycznia 2003 r. (Dz.U. 2003 nr 11, poz. 114).
- (art. 182.1.) Dz. U. 1997 Nr 115 poz. 741. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
- (art. 184) (+ art. 177.1) (+ art. 182-187) Dz. U. 1997 Nr 115 poz. 741. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
- (art. 5 ust. 8) Ustawa prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118).
- (art. 84) ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o o kuratorach sądowych (Dz. U. z dnia 12 września 2001 r.)
- (http:/www).wskipz.szczecin.pl/rekrutacja/studia-podyplomowe.html, 14.12.2010.
sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.